Wat is digitale inclusie? Hoe kan jij daaraan bijdragen?
Digitale inclusie of e-inclusie is het tegenovergestelde van digitale uitsluiting. Het betekent dat iedereen moet kunnen deelnemen aan onze samenleving, die steeds digitaler wordt. Dat kun je door kwaliteitsvolle toegang te voorzien tot schermen en internet. Ook kun je digitale vaardigheden aanleren. Tot slot kun je gebruikmaken van gebruiksvriendelijke websites en apps.
E-leren is inclusief als het voor elke deelnemer gelijke onderwijskansen biedt. Dat kan als elke cursist toegang heeft tot je digitale leeromgeving en die dus kan gebruiken. Maar ook lesgevers moeten de juiste vaardigheden hebben om inclusief digitaal onderwijs te kunnen geven.
Digitale inclusie versterkt sociale inclusie
Contact houden met vrienden, tickets kopen voor een concert of een tafel reserveren in je lievelingsrestaurant. Maar ook een premie aanvragen bij de gemeente, het inschrijven van je kinderen op school of een afspraak maken bij de dokter.
Voor al die taken en activiteiten is de digitale weg vaak de snelste, goedkoopste en soms zelfs enige manier. Digitaal vaardig zijn wordt een basisvereiste voor volwaardige sociale inclusie.
Uit onderzoek blijkt dat goede digitale toegang en vaardigheden het leven verbeteren, vooral dat van de meest kwetsbaren.
Het omgekeerde is helaas ook waar. In een tijd waarin het digitale steeds belangrijker wordt, vergroot een gebrek aan digitale competenties het gevaar op sociale uitsluiting.
Digitale inclusie is ontzettend belangrijk bij e-leren
Als ook het onderwijsaanbod steeds digitaler wordt, dreigen mensen die nu al moeilijk kunnen volgen, nog verder achterop te raken.
Niet mee kunnen met e-leren leidt tot minder opleidingskansen. Dat kan je natuurlijk parten spelen op de arbeidsmarkt.
Digitale uitsluiting kent twee grote oorzaken
1. Geen betaalbare en kwaliteitsvolle toegang tot schermen en internet
Betaalbare en kwaliteitsvolle toegang tot hardware, software en internet is een basisvoorwaarde voor digitale inclusie. Maar tien procent van de Belgische gezinnen heeft geen internetverbinding thuis.
Als je kijkt naar de gezinnen met een laag inkomen, is dat bij 30 procent het geval. Digitale uitsluiting kan de bestaande ongelijkheid voor hen dan ook doen toenemen.
2. Een gebrek aan de juiste digitale competenties
Vier op de tien Belgen dreigen uitgesloten te worden van onze digitale samenleving, omdat het hen ontbreekt aan digitale basiscompetenties.
Dat gebrek aan vaardigheden zorgt ervoor dat zij veel stress ervaren bij het gebruik van digitale toepassingen. Ze zijn sneller bezorgd over hun online veiligheid en privacy.
Wat zijn de juiste digitale vaardigheden?
Het is niet voldoende om digitale toepassingen te kunnen gebruiken. Je hebt ook een flinke portie mediawijsheid nodig om op een veilige en verantwoorde manier online te zijn.
Je hebt drie elementen nodig:
- kennis (weten);
- vaardigheden (kunnen);
- attitudes (houding, willen, durven).
Die factoren versterken elkaar ook. Als je meer kan en kennis van zaken hebt, kijk je vaak positiever naar nieuwe digitale ontwikkelingen. En dat zorgt dan weer voor een grotere motivatie om mee te zijn met die nieuwigheden.
Maak e-leren inclusief
Radicaal digitaal is niet de juiste aanpak
Houd een brede kijk op digitalisering en e-inclusie. Bied proactief ondersteuning op maat aan.
Denk aan een instapcursus over e-leren, instructiefilmpjes over het leerplatform of een wekelijks vragenuurtje via een videoconferencingtool.
Sterke ondersteuning is belangrijk om je opleiding te doen slagen. Zorg ervoor dat cursisten weten waar en bij wie ze terecht kunnen met vragen.
Bouw de mogelijkheid tot persoonlijk contact in en organiseer regelmatig een fysiek vragenuurtje.
Ontwikkel een cursus digitale basiscompetenties voor cursisten én lesgevers
Leer cursisten niet enkel digitale toepassingen te gebruiken. Werk ook aan het vergroten van kennis en begrip. Dan neemt hun motivatie en interesse ook toe.
Maak je lesgevers digitaal vaardig. Zorg ervoor dat ze de struikelblokken van hun cursisten kennen en herkennen.
Zorg voor kwaliteitsvolle digitale toegang
Hoe kan je digitale toegang voor je cursisten garanderen? Ga je aan de slag met een sociaal uitleensysteem? Werk je samen met organisaties waar die middelen beschikbaar zijn en waar cursisten terecht kunnen?
Ontwikkel een gebruiksvriendelijke leeromgeving
Houd het zo eenvoudig mogelijk. Gebruik duidelijke taal. Zorg ervoor dat navigeren door je digitale leeromgeving logisch en intuïtief verloopt.
Universal design for learning is noodzakelijk.
Meten is weten
Bevraag de noden van je doelgroep. Test regelmatig op voorhand je tools. Doe dat samen met je doelgroep, ook met de meest kwetsbare leden. Zo kan je jouw leeromgeving blijven optimaliseren. Meet de impact en effecten van je digitale initiatieven.
Zet in op partnerschappen
Je kan niet alleen een duurzaam inclusief leeraanbod opstarten. Laat je inspireren door goede voorbeelden op het vlak van digitale geletterdheid en mediawijsheid.
Bundel de krachten met experts op het gebied van financiering en infrastructuur, inclusie, digitale geletterdheid, UX (user experience), …